Zo hou je stress binnen de perken

Ruim een kwart van werkend Nederland lijdt aan stress, aldus Zebrazone, en dat aantal neemt sinds de crisis alleen maar verder toe. Vooral reorganisaties zorgen thuis en op de werkvloer voor veel extra spanning. Wat kunt u doen om de zaak gezond te houden?

‹ Collegialiteit
Werknemers die veel steun van leidinggevenden en collega's krijgen, ervaren minder stress. Ook personeel dat het werk naar eigen inzicht kan organiseren, klaagt minder over werkdruk en slechte arbeidsomstandigheden. Lijnmanagers die zich te veel met elk detail bemoeien, kunnen onnodig spanning veroorzaken, ook bij zichzelf. De aandacht zit 'm soms in kleine dingen: uw gestreste collega kunt u verrassen met ontspannings-cadeaus als thee, massageballetjes, badolie, wierook, cd's met ruisende zeeën of dolfijngeluiden, alles te koop in reform- of newage-winkels.

‹ Geen koffie maar thee
Nergens wordt zoveel koffie gedronken als op de werkvloer, en juist deze drank is een van de grootste stressversterkers die we kennen. Het gebruik van cafeïne leidt tot een stijging van de bloeddruk en de productie van stresshormonen. Steeds meer onderzoeken tonen de heilzame werking van groene thee in dit verband. Het houdt je scherp en alert, zoals koffie dat ook doet, maar zonder dat het de stresshormonen verhoogt. Het resultaat is dat je scherp denkt, maar rustiger blijft.

‹ Beetje spanning is goed
Belangrijk is het niet door te schieten naar het andere uiterste. Van te weinig stress kun je ook flink overspannen en depressief raken. Een beetje druk op de ketel is nodig om scherp te blijven en voldoening te vinden. Pas als stresshormonen continu ultrahoge waarden laten zien, wordt het schadelijk.

‹ Plan rusttijden bewust
Hard werken op zich is helemaal niet verkeerd. Dat er van iemand op een bepaald moment veel tegelijk wordt verwacht, hoeft ook geen probleem te zijn. Essentieel is de rust. De Universiteit van Amsterdam heeft gemeten hoe lang het duurt voordat de spiegel van het stresshormoon cortisol normaliseert als een medewerker rust neemt. Een weekend is niet altijd genoeg. Met name werk dat zowel mentaal als fysiek zwaar is, zoals dat van ambulancepersoneel, vereist veel rustmomenten, ook tussendoor. Een werkweek van vier dagen kan veel uitval voorkomen.

‹ Vitaminepot paraat
Vitamine C is vermoedelijk een van de belangrijkste biologische stressremmers. Dieren die worden opgejaagd, produceren onmiddellijk extra vitamine C om de stress goed te hanteren. Mensen hebben ergens in de evolutie afgeleerd zelf vitamine C te produceren en moeten het slikken. Een pot vitamine C op het bureau (hoog gedoseerde tabletten van 1000 mg per dag) kan bij gezonde mensen wonderen doen.

‹ Herken de kenmerken
Diagnose is het halve werk. Zijn minimaal drie van de volgende verschijnselen bij een medewerker te zien, dan is de kans op uitval wegens stress reëel aanwezig: onvermogen om zich te concentreren, hartkloppingen, woedeaanvallen, fouten maken, droge mond, hoofdpijn, onrustige maag en darmen, trillende handen, piekeren, slapeloosheid, hoge bloeddruk.

‹ Adem goed
Mensen hebben tijdens hun werk de neiging om snel en oppervlakkig te gaan ademen. Volgens psycholoog Onno Hamburger kun je bij een juiste ademhaling veel rustiger worden en tegelijkertijd goed blijven presteren. 'Je ademhaling heeft invloed op je zenuwstelsel. Als je gestrest bent, zitten je hersenen in een onregelmatig patroon van remmen en gas geven. Je kunt daar een gelijkmatiger ritme van maken door vijf tellen in te ademen en vervolgens je uitademing ook vijf tellen te laten duren. Als je drie minuten op die manier ademhaalt, zijn de effecten ervan nog zo'n zes uur erna aanwezig. Je voelt je rustiger en bent in staat om beter na te denken.' (Zie ook IntermediairPW 15/2007 of zoek op intermediairpw.nl.)

‹ Zeg 'ns nee
Laat op de werkvloer een sfeer ontstaan waarbij het ook mogelijk is om een keer nee te zeggen. Veel mensen nemen alle opdrachten aan. Vaak zijn ze zich zelf er niet eens van bewust dat ze bang zijn voor een negatieve beoordeling. Soms willen ze de baas of een collega simpelweg niet teleurstellen. Vraag of medewerkers het te druk hebben of zich juist vervelen. Stuur aan op een open cultuur. In een informele sfeer voelen mensen zich vrij om met elkaar en hun baas te bespreken hoe ze knelpunten liever aanpakken. Ga met medewerkers om de tafel zitten om te bespreken waar ze tegenaan lopen en wat het meest storend is. Soms gaat het om simpele praktische dingen die gemakkelijk op te lossen zijn. Vaak heeft iemand op de werkvloer zelf al een oplossing bedacht voor het probleem.

‹ Kweek begrip
Denk mee over individuele oplossingen - zoals thuiswerken of flexibele werktijden - voor individuele problemen, zoals zieke kinderen. Bespreek dat ook met de rest van het team. Dat kweekt begrip onder collega's en voorkomt dat zij zich benadeeld voelen.

‹ Beweeg, maar niet te veel
Dat beweging helpt tegen stress, is geen nieuws meer. Maar te veel lichaamsbeweging kan een averechts effect heb-ben. Als wapen tegen stress is duurtraining effectiever dan krachttraining. Maar als je overdrijft door bijvoorbeeld marathons te lopen, wordt het juist weer een bron van te veel spanning. Ideaal is sporten en daarna ontspanning in de vorm van yoga of meditatie. Sommige sportscholen en spirituele centra bieden dit aan.

‹ Afleren kun je leren
Maak gebruik van het opleidingen- of trainingenbudget. Er zijn 1001 trainingen om stress te hanteren, en het hangt van het individuele geval af welke het best past. Nodig medewerkers uit om zelf met voorstellen te komen. Een veilige keuze is een opleider die Vetron-gecertificeerd is. Vetron is de branchevereniging van trainings- en opleidingsinstituten in Nederland die zich richten op de zakelijke markt.

8 snelle tips tegen stress
=> Zeg niet meteen ja
=> Neem regelmatig pauze
=> Geef gemaakte fouten toe
=> Stel prioriteiten
=> Delegeer wat meer
=> Plan beter
=> Verwen jezelf tussendoor
=> Stel klusjes niet uit