Goed beschermd tegen blunders

Iedereen maakt fouten in zijn werk, kan gebeuren. Maar wat als zo'n fout leidt tot een claim van een ontevreden klant of gedupeerde werknemer? Of als de ingehuurde eenpitter er een potje van maakt? Wie goed zijn aansprakelijkheid regelt, zit straks niet met de gebakken peren.

Een bedrijf moet reorganiseren en huurt hiervoor een externe hr-adviseur in. De opdracht luidt: twintig man eruit en twintig medewerkers moeten worden overgeplaatst naar een andere afdeling. De interimmer gaat enthousiast aan de slag, maar stapelt fout op fout. Hij zegt bepaalde medewerkers toe dat er voor hen niets verandert, terwijl zij wel degelijk overgeplaatst moeten worden, de ontslagbrieven worden verkeerd geadresseerd, etcetera.

Elke p&o'er weet dat als er iets arbeidsrechtelijk niet in de haak is of wanneer het personeelsdossier niet in orde is, de werknemer vaak met succes de gang naar de rechter maakt. De kantonrechter is in zo'n geval geneigd de ex-werknemer in het gelijk te stellen en de werkgever te verplichten om extra hoge ontslagvergoedingen te betalen. In dit geval maakt de ingehuurde hr-adviseur er zo'n potje van, dat de 'schade' van de slecht doorgevoerde reorganisatie uiteindelijk oploopt tot in totaal een miljoen euro. De vraag is: wie gaat dat betalen?

Afdekken
Het is veelal niet verplicht voor mensen die een vrij beroep uitoefenen, maar toch sluiten steeds meer bedrijven en zelfstandigen een beroepsaansprakelijkheidsverzekering af om dit soort risico's af te dekken. Zowel organisaties die regelmatig mensen inhuren als detacheringsbedrijven, organisatie- en hr-adviesbureaus, w&s-bureaus en eenpitters lopen namelijk het risico dat zij door een fout gemaakt tijdens het werk een claim aan hun broek krijgen van een klant of (ex-)werknemer.
Deze fout kan van alles zijn. Neem bijvoorbeeld een werving- en selectiebureau dat wordt ingeschakeld bij het zoeken naar de juiste kandidaat. De recruiter is in eerste instantie natuurlijk slechts verantwoordelijk voor het vinden van de meest geschikte kandidaat. Als die kandidaat vervolgens grove blunders in zijn werk begaat waarmee hij het bedrijf flink op kosten jaagt, is dit het risico van het bedrijf. Dat heeft hem immers uiteindelijk aangenomen. Maar wat als blijkt dat het werving- en selectiebureau haar werk niet goed heeft gedaan? Dat de afgesproken screening niet is uitgevoerd of het voorgestelde cv niet klopt, en de kandidaat helemaal niet over de juiste kwalificaties blijkt te beschikken? Dan kan het bedrijf het werving- en selectiebureau wel degelijk aansprakelijk stellen.

Kale kip
In het voorbeeld van het reorganiserende bedrijf heeft niet alleen de externe hr-adviseur, maar ook het bedrijf belang bij een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Natuurlijk zal het bedrijf in eerste instantie opdraaien voor de extra afvloeiingskosten van een miljoen euro, maar het bedrijf op zijn beurt zal zeker ook trachten deze 'schade' te verhalen op de ingehuurde hr-adviseur. En, als kan worden aangetoond dat deze daadwerkelijk fouten heeft gemaakt die de onnodig hoge ontslagvergoedingen tot gevolg hadden, met succes.
Maar wat als deze hr-adviseur slechts een eenpitter is die geen beroepsaansprakelijkheidsverzekering heeft en geen cent op de bank heeft staan? Van een kale kip kun je niet plukken. En dus draait het bedrijf dan uiteindelijk toch op voor de kosten.

Onderhandelen
'Het is altijd verstandig eerst een contract op te stellen, waarin ook de aansprakelijkheid is geregeld', zegt Barry Schütte. Hij is manager van Chubb Pro, een nieuwe afdeling binnen de Nederlandse vestiging van het Amerikaanse bedrijfsverzekeringsbedrijf Chubb, die zich speciaal richt op beroepsaansprakelijkheid. In dat contract moet volgens Schütte minimaal staan welke werkzaamheden en verantwoordelijkheden de ingehuurde interimmer heeft, de termijn voor het realiseren van de opdracht en hoe de aansprakelijkheid is geregeld.
Bij het vergeven en accepteren van een opdracht gaan opdrachtgever en gedetacheerde partij meestal uit van de algemene leveringsvoorwaarden. 'Maar dat is niet voldoende', stelt Schütte 'Zeker niet als in de offerte slechts naar de leveringsvoorwaarden op de site wordt verwezen en deze niet "ter hand zijn gesteld". Een rechter kan de algemene leveringsvoorwaarden nietig verklaren, waardoor partijen zich hier niet op kunnen beroepen.' 
In de meeste overeenkomsten wordt het detacheringsbedrijf gevrijwaard van aansprakelijkheid en draait de opdrachtgever op voor eventuele schade. Maar er wordt tegenwoordig steeds vaker onderhandeld over de aansprakelijkheid. 'In het contract staat uiteindelijk vaak een mix van de leveringsvoorwaarden van opdrachtgever en ingehuurd bureau.'

Verkapte verplichting
'De Amerikaanse claimcultuur is overgewaaid naar ons', aldus Schütte, 'ook onze samenleving verhardt. Mensen klagen elkaar veel sneller aan, zeker sinds de crisis. Partijen stappen nu eerder naar de rechter om hun gelijk te halen en een geldsom af te dwingen.' Schütte ziet de vraag naar beroepsaansprakelijkheidsverzekeringen dan ook toenemen. Hij merkt dat het steeds gebruikelijker is dat opdrachtgevers van ingehuurde bedrijven een beroepsaansprakelijkheidsverzekering eisen. Ook brancheorganisaties voeren de druk op hun leden om dit te doen op, en bij veel aanbestedingen is het inmiddels een standaard voorwaarde.
De vraag naar beroepsaansprakelijkheidsverzekeringen zal volgens Schütte naar verwachting nog verder toenemen door de EU-Dienstenrichtlijn, die nog dit jaar van kracht wordt. Deze zogenoemde Bolkenstein-richtlijn zorgt ervoor dat werken over de grens binnen de Europese Unie gemakkelijker wordt. Een Nederlandse hr-consultant kan (hopelijk) voortaan zonder al te veel administratieve rompslomp ook een klus in Duitsland of zeg Portugal aannemen. Maar de Dienstenrichtlijn bepaalt wel dat lidstaten kunnen eisen dat een (buitenlandse) aanbieder zijn beroepsaansprakelijkheid heeft geregeld. Schütte leest hierin een 'verkapte verplichting' voor een beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor de dienstverlener. Die zal nog meer dan voorheen gemeengoed worden.

Neem geen onnodig risico
Beroepsaansprakelijkheid is de aansprakelijkheid voor de zuivere (vermogens)schade die ontstaat door fouten gemaakt tijdens de uitoefening van het werk. Met deze vijf tips verklein je het risico op een claim:
In geval van detachering: beperk de aansprakelijkheid, sluit gevolgschade uit en leg de verantwoordelijkheden vast in een contract. En: 'Stel dit contract ter hand'

• 'Manage de verwachtingen': het missen van termijnen of het niet kunnen nakomen van andere afspraken leidt tot ontevreden klanten of werknemers, die je daarvoor aansprakelijk kunnen stellen
• Blijf op de hoogte van de veranderende wet- en regelgeving omtrent arbeidsrecht
• Zorg als hrm voor een goed dossiermanagement. De rechter is geneigd bij gebrekkige personeelsdossiers een eisende partij (bijvoorbeeld een ontslagen werknemer) in het gelijk te stellen
• Doe als p&o'er geen dingen waar je geen verstand van hebt. Bij lastige vragen over pensioenen of arbeidsrecht is het verstandig een werknemer door te verwijzen. Als een werknemer door onjuiste advisering van p&o schade oploopt, kan hij deze claimen bij de werkgever.