Soms zit het je als werkgever mee, en is een ernstig vermoeden van fraude of diefstal al voldoende om iemand te mogen ontslaan van de kantonrechter. Vaak komt het echter aan op harde bewijzen, duidelijke bedrijfsregels en vooral handhaving ervan. 'Heb je zo je vermoedens, ga dan het gesprek aan.'
Ze ziet het soms met lede ogen aan. Werknemers die op staande voet worden ontslagen voor een klein vergrijp als het stelen van een pen, fles wijn of zelfs een handje pinda's uit een reeds geopend zakje. Yvonne Sørensen, partner van SørensenWeijers&Ko Arbeidsrechtadvocaten: 'Een hele loopbaan kan daardoor in één keer klap ten einde zijn. Zo iemand staat voortaan te boek als onbetrouwbaar.'
Ze refereert onder meer aan een zaak die in 2000 voor de kantonrechter in Haarlem voorkwam. Die bekrachtigde het ontslag op staande voet van een ma-nager wegens het eten van pinda's uit een zakje dat al open was. Sørensen: 'De regels waren duidelijk aan de werknemers medegedeeld. Het ging er bij deze luchtvaartmaatschappij om dat je nooit iets gebruikt van passagiers, ook al is het weinig of in een al opengemaakte verpakking. Bovendien heeft een manager een voorbeeldfunctie, en dient daarom het goede voorbeeld te geven aan zijn medewerkers. Dat is een verzwarende factor.'
'Acht jaar later speelde er een vergelijkbare zaak. Een KLM-cateraar pakte een paar noten uit een retour gekomen zakje. Dit ontslag op staande voet hield echter geen stand. De man van 45 had een gezin met kinderen, en de noten zouden anders toch zijn weggegooid, volgens de kantonrechter. Zo kan eenzelfde vergrijp een andere uitspraak aan de kantonrechter ontlokken. Kantonrechters zijn ook maar mensen, en kunnen door omstandigheden van de dader anders beslissen.'
Laptop
'Van een bedrijf verwacht een kantonrechter dat het regels heeft, die handhaaft en waarschuwt bij overtreding ervan. Bij huis-tuin-en-keukendiefstalletjes ga je niet meteen over tot ontslag op staande voet als er geen duidelijke regels zijn. Als je merkt dat er bijvoorbeeld veel pennen gestolen worden, stuur je eerst een interne memo rond. Daarin vermeld je wat er is geconstateerd, dat het niet is toegestaan en dat overtreding van het verbod zal worden bestraft. Ook dient vermeld te worden waaruit de straf bestaat en dat overtreding kan leiden tot beëindiging van de arbeidsovereenkomst. Als er dan opnieuw een pen wordt gestolen, sta je veel sterker bij de kantonrechter. Je hebt immers gewaarschuwd.'
'Bij diefstal van spullen met veel geldwaarde geldt dit niet. Iedereen kan we-ten dat je een laptop van duizend euro niet steelt. Het bedrijf moet natuurlijk wel kunnen aantonen dat het apparaat expres mee naar huis is genomen en niet is "geleend" om over te werken. Als iemand ontkent dat hij de laptop heeft meegenomen, kan hij in een later stadium niet alsnog beweren dat hij hem geleend had.'
'Hard bewijs verkrijgen is vaak moeilijk, een bedrijfsrecherchebureau kan helpen. Toch gaat de rechter soms al over tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst als er een ernstig vermoeden is, zonder keihard bewijs. De rechter moet het vergrijp dan wel heel aannemelijk vinden. Een werknemer kan dan in theorie onschuldig zijn, maar heeft met zijn gedrag en houding wel een vertrouwensbreuk gecreëerd. Ontslag op staande voet is dan niet aan de orde, er is geen dringende reden voor, maar een ontbinding is zeker mogelijk, eventueel met een kleine vergoeding voor de werknemer.
Gesjoemel
'Diefstal van waardevolle spullen komt veel voor bij bedrijven waar met duur gereedschap wordt gewerkt. Kappers die tondeuses en scharen stelen om privé bij te beunen bijvoorbeeld.'
'Gerommel met declaratiebonnetjes en benzinepassen is een andere veel voorkomende vorm van fraude. Bijvoorbeeld een diner met een klant opgeven terwijl je in werkelijkheid met je moeder gegeten hebt. Er ontstaat vaak een vermoeden omdat werknemers op een zeker moment onvoorzichtig worden. Zo vertelt iemand dat ze zo gezellig met haar moeder heeft gegeten in restaurant Parkheuvel, en vervolgens wordt een bon van hetzelfde restaurant gedeclareerd.'
'Werkgevers vinden zoiets lastig te controleren, omdat ze het onprofessioneel vinden staan om de klant te bellen of er daadwerkelijk op die datum en plek gegeten is. Maar het kan ook anders. Ga een gesprek aan met de medewerker en confronteer hem of haar met de vermoedens. Maak sowieso een verslag van dat gesprek. Als je een vermoeden al vastlegt in het personeelsdossier, sta je bij de rechtbank sterker als de medewerker bijvoorbeeld pas een jaar later echt door de mand valt. Zeg in het gesprek dat de medewerker moet aantonen dat het daadwerkelijk een zakelijk diner betrof. Dat kan de medewerker bijvoorbeeld doen door in het bijzijn van de werkgever de klant te bellen en te bedanken voor het gezellige diner. Of een e-mail dat ze zo lekker hebben gegeten. Weigert de medewerker dit, zeg dan dat er naar jouw mening sprake is van fraude en dat je dat laat onderzoeken door een recherchebureau. De medewerker voelt de druk en bekent daardoor wellicht. Dan kun je als werkgever altijd nog bepalen of je volstaat met een ernstige waarschuwing (bijvoorbeeld als de werknemer zeer waardevol is), of dat je tot ontslag overgaat. Doe in dat laatste geval ook aangifte, dat staat sterker bij de ontslagaanvraag bij de kantonrechter. Als een bureau is ingeschakeld, komt het voor dat een werknemer de hoge onderzoekskosten na de diefstal aan de werkgever moet vergoeden.'
'Soms is een collega op de hoogte van fraude en chanteert vervolgens de fraudeur. Dat komt echter zelden naar buiten, omdat bedrijven zoiets liever in de doof-pot houden. Als zoiets intern uitkomt, wordt een eventueel ontslag meestal "onderling" geregeld. Helaas is degene die chanteert dan vaak relatief goed af.'
Mail dit artikel
