Mannelijke collega’s worden handtastelijk. Vrouwen negeren hen. Ex-prostituees hebben het vaak moeilijk in hun nieuwe werkkring. In Amsterdam proberen 24 van deze vrouwen via Randstad HR Solutions een nieuwe carrière op de rails te zetten. ‘Je moet echt leren dat je het niet meer van je lijf moet hebben, maar van je persoonlijkheid.’
Er hangt een stevige wietlucht voor het kantoor van Scharlaken Koord in de Amsterdamse Barndesteeg. ‘Tot heil des volks' staat hier groot op de gevel geschreven. Het kantoor, een voormalig woonhuis, bevindt zich in het hart van de Wallen. De contrasten zijn hier groot. Aan de overkant staat het voormalige Bethaniënklooster, de buren hebben een Thaise massagesalon, en op de hoek huist een prostituee die net een klant ontvangt. ‘Werk jij hier nog steeds?', vraagt een man aan een schaars geklede vrouw die achter haar raam contact zoekt met mogelijke klanten.
Vanuit de Barndesteeg biedt Scharlaken Koord al jarenlang hulp aan prostituees. De stichting is een onderdeel van ‘Tot heil des volks', een christelijke hulpverleningsorganisatie. Op deze plek kunnen vrouwen hun verhaal kwijt. Wie wil, ontvangt extra hulp om uit de branche te stappen. Veel vrouwen vinden dat moeilijk. Want wat moeten ze bijvoorbeeld op hun cv zetten? Acceptatie
Drie jaar geleden fietste een medewerkster van Randstad HR Solutions op de Wallen. Ze vroeg zich opeens af of Randstad niet iets voor de vrouwen daar kon doen, en kwam toen op het spoor van Scharlaken Koord. Sinds februari 2009 werken beide organisaties samen in het uitstapprogramma Een nieuw perspectief. De vrouwen krijgen psychosociale hulp, maar ook praktische ondersteuning bij zaken als huisvesting, schuldsanering, en begeleiding naar en in hun nieuwe loopbaan. Randstad HR Solutions begeleidt bij stages, werkervaringsplaatsen en reguliere banen. Marijke Bakker, manager bij Scharlaken Koor, stelt: ‘Werk vinden is wel te doen, maar werk houden is moeilijk. De vrouwen moeten aan alles wennen, zoals het nieuwe dag- en nachtritme en de omgang met collega's en de baas.'
Het valt niet mee om een nieuwe carrière te beginnen, bevestigt Metje Blaak, woordvoerder van de Rode Draad, de vakbond voor prostituees. Blaak had jarenlang ‘een bloeiende praktijk' in de branche voordat ze eruit stapte. Het duurde drie jaar voordat het haar lukte. ‘Ik miste de lol en het geld en bleef een vreemde eend in de bijt.' Er zijn geregeld spijtoptanten die weer terugkeren in de prostitutie, maar over cijfers beschikt de bond niet. De terugkeer heeft ongetwijfeld te maken met het gebrek aan acceptatie. Veel vrouwen houden het niet lang uit op hun werk als hun verleden eenmaal bekend is, zegt Blaak.
Dapper
Een kennis van Blaak vertrouwde onlangs een collega toe dat ze af en toe in de weekenden nog bijklust in haar oude branche. Binnen een uur moest ze zich verantwoorden bij de directie en werd haar verteld geen gebruik meer te maken van het personeelstoilet. De vrouw is inmiddels voor zichzelf begonnen. Ook vrouwen die het werk definitief afzweren, hebben het vaak moeilijk zodra hun cv bekend wordt. Blaak: ‘Mannelijke collega's worden dikwijls handtastelijk of vertellen hoerenmoppen. Vrouwen negeren de ex-prostituee.'
Randstad HR Solutions stelt werkgevers niet automatisch op de hoogte van het werkverleden van de ex-prostituees. Dat is een keuze van de vrouwen zelf, vertelt Marjolein ten Hoonte, directeur van Randstad HR Solutions. ‘Openheid zorgt voor helderheid, maar het maakt ze ook kwetsbaar. Daarom oefenen we vooraf dit soort gesprekken met de vrouwen. Alleen als de vrouw het wil, vertelt de adviseur waarom de vrouw een hiaat in haar cv heeft.' Werkgevers reageren volgens haar vaak positief op deze bekentenis. ‘Ze vinden het een dapper besluit en zijn bereid om die vrouwen een kans te bieden.' Vooral organisaties die maatschappelijk verantwoord willen ondernemen, staan er voor open, aldus Ten Hoonte.
Roddels
Blaak heeft zelf geen goede ervaringen overgehouden aan haar sollicitaties. Ze kwam op gesprek in een modewinkel en de bedrijfsleider bleek een oude klant van haar te zijn. ‘Ik wil geen hoeren in de zaak', riep hij, en stuurde haar weg. De slechte ervaringen waren voor haar een stimulans om ook voor zichzelf te beginnen, net als vele andere ex-prostituees. Ze worden bijvoorbeeld taxichauffeur. Of nemen freelance klussen aan waar ze alleen op hun prestaties worden afgerekend.
‘Je kunt dit werk beter niet op je cv zetten, want dan vraagt een werkgever je nooit voor een gesprek', zegt Blaak nuchter. Maar altijd een geheim meedragen werkt ook niet prettig. Zeker niet als de nieuwe baan in de omgeving is van de oude werkplek. Want dan is de kans reëel dat de medewerkster een oude klant tegenkomt op het werk. ‘Je kunt er op een gegeven moment beter open over zijn. Dan kan het na drie weken roddelen over zijn.'
Bakker meent dat het goed is als in ieder geval de p&o'er of de directeur op de hoogte is. Want die kunnen vervolgens ook ingrijpen als collega's de nieuwe medewerker niet accepteren.
Onzeker
Ten Hoonte raadt werkgevers aan eerst goed in te schatten of de organisatie ‘goed toegerust is'. Er moet een prettige werksfeer zijn en de leidinggevende moet daadwerkelijk tijd inruimen om begeleiding te bieden. ‘Net als andere mensen die re-integreren, moeten deze vrouwen werken aan hun zelfvertrouwen en eigenwaarde. De leidinggevende kan dit stimuleren door regelmatig positieve feedback te geven en tussentijdse evaluaties te houden. Het is de rol van hrm om te zorgen dat dit ook gebeurt. Daarnaast is het raadzaam om de nieuwe medewerker een mentor te geven waarop ze kan terugvallen.'
Een brede begeleiding is hard nodig. De vrouwen kunnen zich onzeker voelen over de meest uiteenlopende zaken. Sommige ex-prostituees kleden zich te opzichtig, dragen hoge hakken en zware make-up, vertelt Blaak: ‘Vooral Oost-Europese vrouwen zijn vaak vreselijk opgetut. Als je prostituee bent geweest, moet je echt leren dat je het niet meer van je lijf moet hebben maar van je persoonlijkheid. Bovendien kunnen ze vaak niet goed met vrouwen opschieten en bijten ze fel van zich af als ze worden aangevallen. Dat werkt niet op kantoor.'
Bakker beaamt dat deze vrouwen erg moeten wennen aan de nieuwe codes. Ze kent een vrouw die de eerste paar weken uitstekend functioneerde in haar nieuwe baan. Maar plotseling zag ze het niet meer zitten en wilde haar baan opzeggen. ‘Ze wist opeens niet meer wat ze naar het werk moest aantrekken en raakte helemaal in paniek. Deze vrouwen kunnen helemaal van slag raken door ogenschijnlijks iets kleins omdat ze vaak zo onzeker zijn.'
Weerbaarheid
De groep vrouwen die deelneemt aan de uitstapprogramma's (naast Amsterdam ook in Haarlem en Deventer) is heel divers. Van jonge vrouwen tot vijftigers die ruim twintig jaar in de prostitutie hebben gewerkt. Van voortijdige schoolverlaters tot doctorandussen. Van Oost-Europees tot autochtoon. En van raamprostituees tot exclusieve escortdames.
In Amsterdam loopt het project nu anderhalf jaar en Scharlaken Koord begeleidt hier 79 vrouwen. Er wordt gekeken welke talenten de vrouwen hebben en hoe ze deze kunnen vertalen naar de arbeidsmarkt. De weerbaarheidstraining moet er vervolgens voor zorgen dat ze steviger in hun schoenen komen te staan. Inmiddels proberen 24 vrouwen via Randstad een nieuwe carrière op de rails te zetten. Ze krijgen werk als visagiste, horeca- en cateringmedewerker, secretaresse of komen in de zorg terecht. De overige deelnemers pakken eerst andere problemen aan, zoals schulden en verslaving, voordat ze eraan toe zijn om een nieuwe loopbaan uit te stippelen. Randstad wil nog geen cijfers naar buiten brengen over het aantal vrouwen dat werk heeft gevonden. Ten Hoonte: ‘Dit is een heel ingewikkelde doelgroep en het gaat ons niet om snelle resultaten. Het aantal werkenden kan elk moment weer veranderen. Volgend jaar gaan we definitief de balans opmaken.'
De doelgroep mag door haar werkverleden ingewikkeld zijn, maar diezelfde arbeidsgeschiedenis zorgt ook voor de nodige competenties, stelt Ten Hoonte. ‘Het zijn heel zelfstandige werkers en ze spreken vaak hun talen. Ze beschikken bovendien over veel mensenkennis en ze kunnen wel tegen een stootje. Daar kunnen werkgevers hun voordeel mee doen.'
Kader
P&o'ers positief
Uit een peiling van IntermediairPW.nl blijkt dat 86 procent van de p&o'ers bereid is om een ex-prostituee een kans te geven, mits ze de juiste kwaliteiten heeft. 13 procent vindt het arbeidsverleden te dubieus.
Overweegt uw organisatie mee te doen met het uitstapprogramma, check dan eerst of u er klaar voor bent:
• De werkcultuur moet veilig zijn
• Zorg ervoor dat de leidinggevende regelmatig feedback geeft
• Wijs een mentor aan voor extra ondersteuning
•
Toch nog twijfels? Biedt als proef eerst een stage of werkervaringsplaats aan
kader 2
Een nieuw perspectief
Het uitstapprogramma Een nieuw perspectief is geen nieuw fenomeen. Gemeenten en hulporganisaties proberen al langer prostituees uit de branche te helpen. Maar de hulp is vaak gefragmenteerd. Vrouwen worden van het ene naar het andere loket gestuurd en verdwalen in de bureaucratie. En in economische termen zijn de programma's niet snel succesvol omdat het lang duurt voordat vrouwen nieuw werk vinden en houden. Enkele gemeenten pakken het tegenwoordig anders aan. In Amsterdam, Haarlem en Deventer werkt de gemeente samen met Randstad HR Solutions en Scharlaken Koord.
De Rode Draad, de vakbond voor prostituees, ondersteunt het programma en verwijst vrouwen door. Maar de bond heeft wel moeite gehad met de christelijke signatuur van Scharlaken Koord. Van alle medewerkers wordt verwacht dat ze overtuigd christen zijn. Metje Blaak van de Rode Draad zegt: ‘Die discussie hebben we lang gevoerd. Scharlaken Koord heeft beloofd dat de vrouwen niet actief bekeerd worden en dat moeten wij nu op hun woord geloven. We kennen geen vrouwen die hierover geklaagd hebben.'
Ook in de betrokken gemeenten is er veel discussie geweest over de insteek van Scharlaken Koord. Marijke Bakker, manager van Scharlaken Koord: ‘Men was bang dat we met gesubsidieerd geld zieltjes gaan winnen. Daarom zijn we het gesprek aangegaan met gemeenteraadsleden, wethouders, burgemeesters en ambtenaren. En nu hebben ze ervaren dat we in de eerste plaats prostituees verder willen helpen. Het geloof geeft ons de kracht om dit werk te doen. Maar we geloven niet in het opleggen van ons geloof.'
Mail dit artikel
