Overgewicht begint in de westerse wereld epidemische vormen aan te nemen, en dat dat weinig goeds betekent voor de inzetbaarheid en productiviteit van de werknemers is nauwelijks verrassend. Maar volgens recent Amerikaans onderzoek is de werkgever niet alleen het lijdend voorwerp, maar ook mede-veroorzaker van deze ontwikkeling, en zou overgewicht wel eens een beroepziekte kunnen zijn.
De American Journal of Public Health publiceerde in maart 2007 een artikel van de hand van niet minder dan twaalf artsen en wetenschappers die zich buigen over de relatie tussen werk, overgewicht en de veiligheid en gezondheid van werknemers. Zij noemen een aantal mogelijke verbanden. Zo is er, onder meer in Nederlands onderzoek, een samenhang aangetoond tussen werk in ploegendiensten en gewichtstoename. Ook de stress die mensen ervaren in veeleisend werk zou kunnen leiden tot een hogere BMI. Een lijf dat giert van de stresshormonen zou bovengemiddeld vragen om vet en suiker.
En dan is er natuurlijk het feit dat de meeste mensen in de westerse wereld een sedentair bestaan leiden. In de laatste vijftig jaar is fysieke arbeid in rap tempo teruggelopen. In 1960 had ongeveer de helft van de beroepsbevolking werk waarvoor ze op zijn minst matige fysieke inspanningen moesten verrichten. Inmiddels is dat nog zo'n 20 procent. Gemiddeld scheelt dat 120 tot 140 calorieën per dag die we nu dus niet meer verbranden.
Keuzes
Toch gaat de stelling dat overgewicht een beroepsziekte is geworden de meeste deskundigen te ver. Teake Pal, beroepsziektespecialist bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, ziet wel een relatie tussen werk en gewicht, en wijst erop dat er bovendien aanwijzingen zijn dat obesitas bevorderend kan werken op het ontstaan van als zodanig erkende beroepsziekten. Maar hij vindt dat een en ander niet los te koppelen valt van de keuzes die mensen zelf maken. ‘Je kunt niet ontkennen dat er elementen van werk zijn die een bijdragende factor zijn voor het toenemend overgewicht. Maar voor je kunt spreken van een beroepsziekte, moet je kunnen aantonen dat het werk in overwegende mate de oorzaak is van de gezondheidsproblemen.'
Ook Marjon Hesselink van het Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie (NIGZ) vindt overgewicht als beroepsziekte een stap te ver. Zij vindt dat het gaat om keuzes en kennis. ‘Als je veel aan je bureau zit, is het belangrijk te weten dat je een tekort aan beweging krijgt. Het gaat altijd om de verhoudingen. Zouden we allemaal weer fysieke arbeid verrichten, dan zouden de aandoeningen aan het bewegingsapparaat toenemen.'
Het Nieuwe Werken
De manier waarop wij werken zal nooit meer zoveel veranderen dat we allemaal genoeg lichaamsbeweging krijgen, stelt Glenn van der Burg, programmamanager bij MVO Nederland. Veel werkgevers vinden gezondheid, en zeker overgewicht, moeilijke onderwerpen om aan te snijden. En dan is er ook nog een groeiende groep mensen die helemaal niet op kantoor werkt, waardoor de werkgever nauwelijks zicht heeft op de mate waarin zij hun zittende werk compenseren met voldoende beweging en een gezond dieet. Maar Van der Burg vindt het Nieuwe Werken geen excuus om je handen er daarom vanaf te trekken. ‘Een belangrijk onderdeel van het Nieuwe Werken is dat je weer met mensen gaat werken, in plaats van met functieprofielen. Je moet in contact blijven met mensen en weten wat er speelt. En dat betekent dat je het met de ene dus over gezondheid moet hebben, en met de ander over ontwikkelingsmogelijkheden of zijn stijl van communiceren.'
Dat werk risico's met zich meedraagt voor de gezondheid, is een stelling die Marcel Reijmerink, HR-adviseur Gezondheidsmanagement voor zorgverzekeraar Agis wel durft in te nemen. ‘Dat kun je inmiddels wel zeggen. Mensen worden steeds immobieler. Medewerkers zitten steeds meer de hele dag achter de computer, en je ziet dat dat gedrag zich verplaatst naar de thuissituatie waar mensen ook weer voor de televisie of achter de computer zitten. Dat levert steeds meer klachten op, ten eerste aan arm, nek, schouders en de lage rug, maar ook andere gezondheidsklachten zoals overgewicht en de aandoeningen die daarmee samenhangen.'
Agis wordt door velen geprezen om het programma Vitagis, wat inhoudt dat medewerkers periodiek een gezondheidsonderzoek mogen ondergaan. Blijkt uit de tests dat er het een en ander schort aan de gezondheid, dan krijgen de werknemers een programma aangeboden, samengesteld door een diëtist, een fysiotherapeut en de bedrijfsarts. Onderdeel van het programma is een sportprogramma in kleine groepjes dat drie maanden duurt en plaatsvindt onder werktijd.
Hulp
Wie zelf geen gezondheidsprogramma kan of wil samenstellen, kan terecht bij verschillende aanbieders. Een kleine greep:
- Weight Watchers richt zich met het programma @Work op de werkvloer. Een coach geeft wekelijks een cursus bij bedrijven waar minimaal twintig werknemers deelnemen. Werknemers worden gewogen door de coach en krijgen een afslankprogramma op maat. Weight Watchers boogt op een successcore die drie keer hoger ligt dan wanneer mensen zelf proberen af te vallen.
- Ook Herbalife heeft programma's die zich laten inpassen in de werkdag van bedrijven. Het Centrum Orthopedie Rotterdam maakt hier gebruik van. Alle medewerkers ontvangen voorlichting over het verband tussen vitaliteit en voeding. Daarna volgt een periode van 14 dagen waarin er in de bedrijfskantine een gezond ontbijt wordt geserveerd. Iedere werknemer heeft de mogelijkheid om individueel gecoacht te worden op een door hun zelf gekozen voedingsprogramma bijvoorbeeld gericht op ‘meer energie', ‘afslanken' of een sportprogramma.
- Agis gaat het veelgeprezen gezondheidsprogramma Vitagis aanbieden bij andere organisaties als onderdeel van een nieuwe dienst: de BedrijfsZorgcoach. Zo adviseert en begeleidt Agis HR-afdelingen over gezond werken.
Lees het hele artikel in IntermediairPW
Mail dit artikel
