Wie nooit iets fout doet, voelt weinig drang om processen te verbeteren. Met alle risico’s van dien.
De eerste reactie van mensen op fouten is meestal om ze te verhullen. Met succes maak je nou eenmaal meer vrienden dan met flaters. Maar het opleggen van straf is vaak contraproductief, schrijft Homsma in zijn proefschrift. Uit eerdere studies blijkt dat het opleggen van sancties juist niet tot een veiliger en foutvrije werkvloer leiden omdat werknemers fouten vaak niet durven opbiechten. ‘Mensen die in een intolerante omgeving werken, waren niet bijzonder gemotiveerd om hun fouten openlijk te bespreken.'
In een chemisch bedrijf draait alles om veiligheid. Gaat het mis, dan is de kans groot dat een fout rampzalige gevolgen heeft. Aluchemie - dit jaar winnaar van de HR Proffie Innovatieprijs - wil daar niet op wachten en zoekt daarom actief naar de situaties waarin het bijna fout ging. Werknemers worden aangespoord om zogenaamde near misses te melden. ‘Wij gaan uit van de ijsbergtheorie: 20 procent steekt uit boven het water, maar als je die onzichtbare 80 procent raakt, dan gaat het echt mis. Je wilt daarom die 80 procent kunnen zien en analyseren', zegt Brenda van Gelderen, HR-manager van Aluchemie.
Angst wegnemen
De spannendste incidenten worden bij Aluchemie uitgeroepen tot near miss van de week. Van Gelderen erkent dat het enige overredingskracht kost voordat werknemers bereid zijn om bijna-ongelukken te melden. ‘Je kunt de angst alleen wegnemen door te laten zien dat er geen nadelige consequenties zijn wanneer werknemers near misses melden. En een near miss hoeft ook niet te betekenen dat je iets fout hebt gedaan.'
Leren van fouten, en bijna-fouten staat voorop bij Aluchemie. Van Gelderen: ‘We merken dat er meer veiligheidsbewustzijn is. Dat meten we door jaarlijks een enquête te houden. Je ziet dat we ons verbeteren. In het medewerkertevredenheidsonderzoek vragen we ook specifiek naar het veiligheidsbewustzijn, en ook daar scoren we beter.'
Ook de wetenschap dringt aan op het serieus nemen van bijna-rampen. Homsma schrijft in zijn proefschrift: ‘Het is belangrijk dat organisatieleden zich er in toenemende mate van bewust worden dat fouten die niet direct leiden tot negatieve gevolgen, waarschuwingen zijn die serieus dienen
Lees het volledige artikel in IntermediairPW 12 2011
Mail dit artikel
